Tym bardziej czy tymbardziej – jak pisać poprawnie?

Jedyną poprawną formą jest zapis rozłączny – tym bardziej. Wariant tymbardziej to błąd ortograficzny, który nie występuje w słownikach języka polskiego. W artykule wyjaśniamy zasadę językową, interpunkcję oraz pochodzenie najczęstszych pomyłek.

Dlaczego poprawny zapis to „tym bardziej”?

Omawiane połączenie należy do grupy wyrażeń zaimkowych. Składa się z zaimka wskazującego „tym” oraz przysłówka „bardziej” w stopniu wyższym. Zasada polskiej ortografii, aktualna również w 2026 roku, mówi, że tego typu związki zapisuje się rozłącznie, podobnie jak „co najmniej”, „co dzień” czy „czym prędzej”.

Ta forma pełni funkcję przysłówka i określa stopień intensywności opisywanej czynności lub cechy. W pewnych kontekstach bywa też uznawana za partykułę wzmacniającą. W zdaniu można ją zastąpić wyrazami o zbliżonym znaczeniu:

• szczególnie,
• głównie,
• zwłaszcza,
• nade wszystko.

W tym znaczeniu pojawia się na przykład w zdaniu: „Bardzo lubię róże. Tym bardziej jeśli są czerwone”. W konstrukcji porównawczej natomiast podkreśla zależność między dwoma elementami.

Jedyną poprawną formą jest zapis rozłączny. Wyrażenia zaimkowe, czyli połączenia zaimka z inną częścią mowy, piszemy osobno.

Jakie błędy pojawiają się przy zapisie „tym bardziej”?

Błędny zapis łączny tymbardziej powstaje najczęściej pod wpływem fonetycznej iluzji. Szybkie wymawianie zaciera granicę między wyrazami i sprawia, że ucho słyszy jedną całość. Ten sam mechanizm prowadzi do pomyłek takich jak wogóle zamiast „w ogóle” czy naprowde zamiast „na prawdę”.

W języku polskim długie złożenia wyrazowe są rzadkie. Charakterystyczne są za to dla języka niemieckiego, w którym częściej tworzy się je z kilku elementów. Dlatego pisownia łączna w tym przypadku nie ma żadnego uzasadnienia normatywnego.

W literaturze pojawiają się celowe użycia błędnego zapisu. Stanisław Lem w powieści Solaris włożył formę „tymbardziej” w usta bohatera, aby podkreślić jego obcojęzyczne pochodzenie. To jeden z nielicznych przypadków, gdy błąd staje się narzędziem charakterystyki postaci.

Jak działa konstrukcja porównawcza z tym połączeniem?

W zdaniach porównawczych to wyrażenie występuje w schemacie im bardziej…, tym bardziej…. Każde „tym” odnosi się wtedy do wcześniejszego „im” i wzmacnia zależność między dwoma zjawiskami. Przykładem może być zdanie: „Im dłużej jestem na wolnym, tym bardziej nie chcę wracać do pracy”.

Ten typ konstrukcji pokazuje stopniowanie cechy lub stanu. Zamiast omawianego wyrażenia można czasem użyć przysłówka „jeszcze silniej”, ale nie zawsze odda on ten sam związek porównawczy.

Jak poprawnie wstawiać przecinek przy „tym bardziej że”?

Połączenie to bywa kłopotliwe również pod względem interpunkcyjnym. W większości wypadków działa jak spójnik złożony, czyli jedna całość znaczeniowa. Wtedy nie oddziela się go przecinkiem wewnętrznym, a znak interpunkcyjny przesuwa się na początek.

Kiedy przecinek stoi przed całym wyrażeniem

Gdy „tym bardziej że” pełni funkcję spójnika, przecinek stawia się przed całym wyrażeniem. Zjawisko to nazywa się cofaniem przecinka. Przykład: „Nie mam zamiaru się za to zabierać, tym bardziej że nikt nie zaoferował mi pomocy”.

Traktowane jako spójnik złożony „tym bardziej że” pozostaje nierozdzielane, a przecinek pojawia się przed całością.

Kiedy przecinek pojawia się przed „że”

W niektórych zdaniach możliwy jest także przecinek przed samym „że”. Dzieje się tak, gdy „tym bardziej” staje się przysłówkiem i mocno pada na nie akcent zdaniowy, a słowo „że” pełni rolę spójnika. Porównaj: „Cieszę się z twojego sukcesu tym bardziej, że długo i ciężko na niego pracowałeś”.

W obu wariantach znaczenie pozostaje zbliżone, lecz akcent zdaniowy pada w innym miejscu. Wybór zależy od tego, co chcemy w wypowiedzi podkreślić.

Jakie przykłady z kultury pokazują użycie tej formy?

Poprawna forma pojawia się w polskiej literaturze od dawna. W Potopie Henryka Sienkiewicza znajduje się zdanie: „Tym bardziej go pragnął, im bardziej mu broniono”. To klasyczny przykład konstrukcji porównawczej.

Literatura piękna

Przykłady z utworów Mariusza Cieślika czy Sławomira Mrożka również potwierdzają naturalną obecność tego wyrażenia w języku pisanym. W Śmiesznych kochankach pojawia się ono w narracji, a w Tangu w dialogu. W obu przypadkach zapis jest rozłączny.

Kultura masowa

W kultowym filmie Dzień Świra pada zdanie: „Tym bardziej nie pójdę na tę głupią imprezę!”. Cytat ten zyskał dużą popularność w internecie i bywa przywoływany jako mem. W Korpusie języka polskiego również można znaleźć liczne potwierdzenia rozłącznej pisowni.